Pendahuluan

Ramai pesakit kencing manis menyangka masalah diabetes hanya melibatkan bacaan gula yang tinggi. Hakikatnya, gula yang tidak terkawal dalam jangka masa panjang boleh memberi kesan kepada banyak bahagian badan termasuk mata, buah pinggang, salur darah dan juga saraf.

Salah satu komplikasi yang agak kerap berlaku ialah saraf rosak akibat kencing manis, atau dikenali sebagai diabetic neuropathy. Masalah ini biasanya bermula secara perlahan dan ramai tidak sedar sehinggalah muncul simptom seperti kaki kebas, menyucuk, rasa panas atau pedih terutama waktu malam.

Jika dibiarkan terlalu lama, kerosakan saraf boleh menjadi semakin serius dan meningkatkan risiko luka kaki yang lambat sembuh. Sebab itu penting untuk kenal tanda awal dan mendapatkan rawatan lebih awal.

Apa Itu Diabetic Neuropathy?

Diabetic neuropathy ialah keadaan di mana saraf menjadi rosak akibat paras gula dalam darah yang tinggi untuk tempoh lama.

Paras gula yang tidak terkawal boleh merosakkan salur darah kecil yang membekalkan oksigen dan nutrisi kepada saraf. Lama-kelamaan, saraf mula lemah dan tidak dapat menghantar isyarat dengan normal.

Masalah ini paling kerap melibatkan kaki, tapak kaki, jari kaki da kadangkala tangan.

Sebab itu ramai pesakit diabetes mula mengalami simptom seperti kebas, menyucuk atau rasa panas pada kaki.

Kenapa Kencing Manis Boleh Rosakkan Saraf?

Bila paras gula terlalu tinggi untuk tempoh yang lama, ia boleh menyebabkan:

• Kerosakan pada salur darah kecil yang membekalkan saraf

• Saraf kekurangan oksigen dan nutrisi

• Gangguan penghantaran isyarat saraf

• Keradangan pada tisu saraf

Risiko kerosakan saraf biasanya lebih tinggi jika:

• Diabetes tidak terkawal

• Sudah lama menghidap kencing manis

• Merokok

• Berat badan berlebihan

• Kurang kawalan pemakanan dan gaya hidup

Jenis-Jenis Saraf Rosak Akibat Diabetes

Ramai menyangka masalah saraf akibat kencing manis hanya melibatkan kaki semata-mata. Sebenarnya, diabetic neuropathy boleh menjejaskan beberapa jenis saraf yang berbeza bergantung kepada bahagian badan yang terlibat.

Peripheral neuropathy

Jenis yang paling biasa ialah peripheral neuropathy. Ini merupakan masalah saraf yang sering menyerang kaki dan tangan, terutama bahagian hujung seperti jari kaki dan tapak kaki. Pesakit biasanya mula mengalami simptom seperti kebas, semut-semut, rasa menyucuk, pedih atau panas seperti terbakar. Kebanyakan simptom menjadi lebih ketara pada waktu malam dan boleh mengganggu tidur.

Autonomic neuropathy

Selain itu, terdapat juga autonomic neuropathy, iaitu kerosakan pada saraf yang mengawal fungsi organ dalaman badan. Masalah ini boleh menyebabkan gangguan pada sistem penghadaman, pundi kencing dan tekanan darah. Ada pesakit yang mudah rasa pening bila bangun secara tiba-tiba, cepat kenyang, perut kembung, sembelit atau mengalami masalah kencing kerana saraf organ dalaman sudah mula terjejas.

Proximal neuropathy

Satu lagi jenis ialah proximal neuropathy, yang biasanya melibatkan bahagian paha, pinggul atau punggung. Pesakit mungkin mengalami sakit yang kuat pada sebelah bahagian badan dan dalam sesetengah kes, kaki boleh menjadi lemah sehingga menyukarkan pergerakan harian.

Focal neuropathy

Terdapat juga keadaan yang dipanggil focal neuropathy, di mana kerosakan berlaku pada saraf tertentu secara tiba-tiba. Ia boleh melibatkan saraf pada mata, muka atau tangan. Sesetengah pesakit mungkin mengalami penglihatan berganda, kelemahan otot muka atau sakit pada bahagian tertentu badan secara mengejut.

Walaupun jenis diabetic neuropathy boleh berbeza-beza, semuanya berpunca daripada kerosakan saraf akibat paras gula yang tinggi dalam jangka masa panjang. Sebab itu kawalan gula yang baik sangat penting bagi mengurangkan risiko komplikasi saraf menjadi semakin 

serius.

Apa Jadi Jika Saraf Rosak Tidak Dirawat?

Ramai pesakit hanya mula risau apabila kaki sudah terlalu sakit atau muncul luka yang sukar sembuh. Hakikatnya, diabetic neuropathy yang dibiarkan tanpa rawatan boleh menyebabkan komplikasi yang lebih serius dan menjejaskan kualiti hidup pesakit.

Apabila saraf pada kaki semakin rosak, kaki akan menjadi kurang sensitif terhadap sakit, panas atau kecederaan. Ada pesakit yang terpijak benda tajam, terkena luka atau melecet akibat kasut ketat tetapi langsung tidak menyedarinya kerana deria rasa sudah berkurang.

Masalah menjadi lebih bahaya apabila diabetes juga menyebabkan aliran darah menjadi kurang baik. Akibatnya, luka kecil boleh menjadi lambat sembuh dan mudah dijangkiti kuman. Jika jangkitan menjadi semakin teruk, ia boleh menyebabkan ulser kaki diabetes, kerosakan tisu dan dalam kes yang serius, risiko amputasi.

Selain itu, saraf yang rosak juga boleh menyebabkan:

• Keseimbangan badan terganggu

• Mudah jatuh ketika berjalan

• Kaki menjadi lemah

• Sukar bergerak atau berdiri lama

• Tidur terganggu akibat sakit saraf pada waktu malam

Sebab itu penting untuk mengesan masalah saraf lebih awal sebelum komplikasi menjadi semakin serius.

Rawatan & Kawalan Gula

Rawatan utama untuk diabetic neuropathy ialah mengawal paras gula dalam darah supaya kerosakan saraf tidak menjadi semakin teruk.

Antara langkah yang biasanya disarankan:

• Kawal bacaan gula dengan baik

• Ambil ubat diabetes seperti diarahkan doktor

• Jaga pemakanan harian

• Kurangkan minuman manis

• Kekalkan berat badan sihat

• Berhenti merokok

• Lakukan aktiviti fizikal secara berkala

Doktor juga mungkin memberikan:

• Ubat untuk sakit saraf

• Vitamin tertentu jika perlu

• Nasihat penjagaan kaki diabetes

Dalam sesetengah kes, fisioterapi atau rawatan tambahan mungkin diperlukan untuk membantu mengurangkan simptom.

Tips Penjagaan Kaki Untuk Pesakit Diabetes

Penjagaan kaki sangat penting bagi pesakit diabetes, lebih-lebih lagi jika sudah mula mengalami simptom saraf rosak seperti kebas atau kurang rasa pada kaki.

Antara langkah mudah yang boleh diamalkan ialah sentiasa memeriksa kaki setiap hari untuk melihat jika ada luka, melecet, kulit merekah atau perubahan warna pada kaki. Kadangkala luka kecil yang tidak dirawat boleh menjadi semakin besar tanpa disedari.

Pesakit juga digalakkan memakai kasut yang selesa dan tidak terlalu ketat bagi mengurangkan tekanan pada kaki. Elakkan berjalan tanpa kasut kerana kaki yang kurang sensitif lebih mudah mengalami kecederaan.

Selain itu, pastikan kaki sentiasa bersih dan kering, terutama di celah jari kaki. Kuku kaki juga perlu dipotong dengan berhati-hati untuk mengelakkan luka atau kuku cengkam.

Paling penting, segera dapatkan pemeriksaan jika terdapat luka yang lambat sembuh, bengkak, nanah atau perubahan warna pada kaki.

Bila Perlu Jumpa Doktor?

Jangan tunggu sehingga luka menjadi serius atau berjalan pun sudah susah.

Segera dapatkan pemeriksaan jika anda mengalami: 

• Kaki kebas berpanjangan

• Pedih atau panas pada tapak kaki

• Luka yang lambat sembuh

• Hilang rasa pada kaki

• Kaki berubah warna atau membengkak

• Sakit saraf yang mengganggu tidur atau aktiviti harian

Pemeriksaan awal boleh membantu mengelakkan komplikasi yang lebih serius.

Penutup

Saraf rosak akibat kencing manis bukan masalah yang boleh dipandang ringan. Walaupun simptom awal mungkin nampak kecil seperti kebas atau rasa semut-semut, ia boleh menjadi semakin serius jika gula tidak dikawal dengan baik.

📍 Jika anda mengalami simptom seperti kaki kebas, pedih atau rasa panas pada tapak kaki, jangan tunggu sehingga luka muncul atau pergerakan menjadi semakin terbatas.

Bagi penduduk Temerloh, Mentakab dan sekitar Pahang, anda boleh datang ke Dahlia Clinic Temerloh untuk mendapatkan pemeriksaan, konsultasi dan rawatan yang sesuai bagi masalah saraf akibat kencing manis.

Soalan Lazim (FAQ) Tentang Saraf Kencing Manis

Adakah diabetic neuropathy boleh sembuh?

Saraf yang sudah rosak sepenuhnya mungkin sukar kembali seperti asal. Namun dengan kawalan gula yang baik, rawatan awal dan perubahan gaya hidup, simptom boleh dikurangkan dan kerosakan saraf boleh diperlahankan.

Kenapa kaki rasa panas atau pijar waktu malam?

Saraf yang rosak boleh menghantar isyarat yang tidak normal kepada otak. Sebab itu ramai pesakit diabetes mengalami rasa panas, pedih atau seperti terbakar terutama pada waktu malam.

Adakah semua pesakit diabetes akan mengalami saraf rosak?

Tidak semestinya. Risiko lebih tinggi jika bacaan gula tidak terkawal untuk tempoh lama, terutama jika pesakit juga mempunyai tekanan darah tinggi, berat badan berlebihan atau merokok.

Apa vitamin yang bagus untuk saraf?

Sesetengah vitamin seperti vitamin B boleh membantu menyokong fungsi saraf. Namun pengambilan suplemen perlu mendapatkan nasihat doktor terlebih dahulu supaya sesuai dengan keadaan kesihatan anda.