Pernah tak rasa baru sahaja lepas makan, tapi tak lama kemudian dah mula lapar semula? Atau mungkin anda sedang cuba mengawal berat badan, tetapi selera makan terasa susah nak dikawal walaupun dah berusaha menjaga pemakanan?
Sebenarnya, rasa lapar dan kenyang bukan bergantung pada berapa banyak kita makan sahaja. Ada pelbagai hormon dalam badan yang turut memainkan peranan.
Antaranya ialah GLP-1 dan GIP, dua hormon semula jadi yang semakin mendapat perhatian apabila bercakap tentang pengurusan berat badan.
Tapi apa sebenarnya fungsi kedua-dua hormon ini? Dan kenapa ia sering dikaitkan dengan rawatan pengurusan berat?
Jom kita faham satu persatu.
GLP-1 atau Glucagon-Like Peptide-1 dan GIP atau Glucose-Dependent Insulinotropic Polypeptide merupakan dua hormon yang dihasilkan dalam sistem pencernaan, terutamanya selepas kita makan.
Kedua-duanya tergolong dalam kumpulan hormon yang dikenali sebagai incretin.
Secara mudah, hormon ini membantu badan memberikan tindak balas terhadap makanan, khususnya dalam mengawal paras gula darah melalui penghasilan insulin.
Namun, GLP-1 dan GIP mempunyai fungsi yang tidak sepenuhnya sama.
GLP-1 lebih dikenali kerana peranannya dalam pengawalan selera makan dan rasa kenyang, manakala GIP turut terlibat dalam pengawalan gula darah serta proses metabolik badan.
Kedua-duanya merupakan sebahagian daripada sistem semula jadi yang membantu badan menguruskan tenaga daripada makanan.
Bayangkan anda sedang menikmati hidangan tengah hari. Selepas beberapa ketika, anda mula rasa kenyang dan tidak lagi berminat untuk menambah makanan.
Salah satu hormon yang terlibat dalam proses ini ialah GLP-1.
Apabila makanan masuk ke dalam sistem pencernaan, GLP-1 dilepaskan dan membantu menghantar isyarat kenyang kepada otak.
Hormon ini juga boleh memperlahankan proses pengosongan perut, iaitu pergerakan makanan daripada perut ke usus kecil.
Keadaan tersebut boleh membantu seseorang berasa kenyang lebih lama.
Selain itu, GLP-1 turut membantu mengawal paras gula darah dengan merangsang penghasilan insulin apabila paras gula meningkat.
Jadi, GLP-1 bukan sekadar berkaitan dengan rasa lapar. Ia juga mempunyai peranan penting dalam cara badan menguruskan makanan yang kita ambil.
Kalau GLP-1 sering dikaitkan dengan rasa kenyang, GIP pula banyak terlibat dalam tindak balas badan terhadap nutrien selepas makan.
GIP dihasilkan oleh sel tertentu dalam usus kecil apabila makanan, termasuk karbohidrat dan lemak, masuk ke dalam sistem pencernaan.
Antara fungsi utamanya ialah membantu pankreas menghasilkan insulin sebagai tindak balas terhadap peningkatan gula darah.
Insulin diperlukan supaya glukosa dalam darah dapat digunakan oleh sel badan sebagai sumber tenaga.
Selain itu, GIP turut terlibat dalam proses metabolik yang berkaitan dengan penggunaan dan penyimpanan tenaga.
Menariknya, kedua-dua hormon ini saling melengkapi dalam sistem pengawalan metabolik badan, walaupun setiap satunya mempunyai cara tindakan tersendiri.
Apabila bercakap tentang pengurusan berat, ramai yang hanya memikirkan jumlah kalori yang dimakan atau berapa kerap seseorang bersenam.
Namun, proses mengawal berat badan sebenarnya lebih kompleks.
Selera makan, rasa kenyang, penggunaan tenaga dan keadaan metabolik semuanya boleh mempengaruhi perubahan berat seseorang.
Disebabkan peranan hormon GLP-1 dan GIP, terdapat rawatan perubatan yang dibangunkan untuk bertindak pada reseptor hormon-hormon tersebut.
Sesetengah rawatan bertindak pada reseptor GLP-1 sahaja, manakala rawatan tertentu pula bertindak pada kedua-dua reseptor GIP dan GLP-1.
Rawatan tertentu ini boleh membantu mengurangkan selera makan dan pengambilan makanan, sekali gus menyokong pengurusan berat bagi individu yang sesuai.
Namun, ini tidak bermaksud semua orang yang ingin menurunkan berat badan memerlukan rawatan tersebut.
Ini antara salah faham yang biasa berlaku.
GLP-1 dan GIP bukanlah hormon yang secara automatik membakar lemak sebaik sahaja ia dihasilkan dalam badan.
Dalam konteks rawatan pengurusan berat, kesannya lebih berkaitan dengan cara rawatan mempengaruhi selera makan, pengambilan kalori dan proses metabolik tertentu.
Apabila pengambilan tenaga berkurangan secara berterusan berbanding tenaga yang digunakan, berat badan boleh menurun.
Walau bagaimanapun, perubahan berat tetap dipengaruhi oleh pelbagai faktor seperti pemakanan, aktiviti fizikal, tidur, keadaan kesihatan dan tindak balas individu.
Sebab itulah hasil pengurusan berat tidak semestinya sama bagi setiap orang.
Jawapannya, tidak semestinya.
Walaupun terdapat rawatan yang mempunyai manfaat untuk individu tertentu dengan obesiti atau masalah kesihatan berkaitan berat badan, pemilihannya perlu dibuat berdasarkan pemeriksaan doktor.
Antara perkara yang mungkin dinilai termasuk:
Rawatan berkaitan GLP-1 atau GIP/GLP-1 juga boleh menyebabkan kesan sampingan seperti loya, muntah, cirit-birit, sembelit dan ketidakselesaan perut.
Terdapat juga risiko yang lebih serius bagi sesetengah individu. Oleh itu, penilaian keselamatan sebelum rawatan amat penting.
Wanita yang sedang hamil, merancang kehamilan atau menyusukan anak juga perlu memaklumkan keadaan tersebut kepada doktor.
Elakkan menggunakan ubat preskripsi hanya kerana melihat pengalaman orang lain di media sosial.
Ya, sudah tentu!
Rawatan perubatan bukan pengganti kepada rutin kehidupan yang sihat.
Walaupun terdapat rawatan yang boleh membantu mengawal selera makan, pemakanan seimbang masih diperlukan supaya badan mendapat nutrien yang mencukupi.
Aktiviti fizikal pula membantu meningkatkan kecergasan, manakala latihan kekuatan boleh menyokong pengekalan jisim otot semasa proses penurunan berat.
Tidur yang mencukupi dan pengurusan stres juga tidak kurang pentingnya.
Sebab itulah pengurusan obesiti yang menyeluruh melibatkan gabungan perubahan gaya hidup, pemantauan kesihatan dan rawatan perubatan apabila diperlukan.
Matlamatnya bukan sekadar melihat nombor pada penimbang semakin berkurang, tetapi membantu meningkatkan kesihatan untuk jangka panjang.
GLP-1 dan GIP merupakan sebahagian daripada sistem hormon semula jadi yang membantu badan mengawal gula darah, selera makan dan metabolisme.
Walaupun terdapat rawatan yang bertindak pada hormon-hormon ini, pendekatan pengurusan berat perlu disesuaikan dengan keadaan kesihatan setiap individu.
Jika anda sudah berusaha mengawal pemakanan dan mengubah gaya hidup tetapi masih menghadapi kesukaran menguruskan berat badan, pemeriksaan kesihatan boleh membantu mengenal pasti faktor yang mungkin mempengaruhinya.
Bagi anda yang berada di Temerloh dan kawasan sekitar, boleh mendapatkan konsultasi di Dahlia Clinic Temerloh untuk berbincang tentang kesihatan dan pilihan pengurusan berat badan yang bersesuaian berdasarkan penilaian doktor.
Ingat, pengurusan berat badan bukan sekadar tentang menjadi lebih kurus, tetapi tentang menjaga kesihatan dengan cara yang sesuai untuk badan anda.
