Pernah tak rasa sakit leher yang pada mulanya cuma lenguh biasa, tetapi lama-kelamaan sakit itu mula merebak ke bahu, lengan, malah sampai ke hujung jari? Ada juga yang mengalami tangan kebas, rasa mencucuk atau seperti terkena renjatan elektrik apabila menggerakkan leher.
Ramai menganggap keadaan ini berpunca daripada salah tidur, terlalu lama menghadap komputer atau otot yang tegang. Walaupun faktor tersebut boleh menyebabkan ketidakselesaan, sakit leher yang menjalar ke tangan juga mungkin berkaitan dengan masalah saraf pada tulang belakang leher.
Keadaan ini dikenali sebagai cervical radiculopathy, atau lebih mudah disebut sebagai saraf leher terhimpit.
Bagi penduduk Temerloh, Mentakab dan kawasan sekitar Pahang yang kerap mengalami simptom sebegini, pemeriksaan awal di Dahlia Clinic boleh membantu mengenal pasti kemungkinan punca sebelum menentukan langkah rawatan yang bersesuaian.
Tulang belakang leher terdiri daripada tujuh tulang vertebra yang dikenali sebagai C1 hingga C7. Di antara kebanyakan tulang ini terdapat cakera atau disc yang membantu menyerap hentakan dan membolehkan leher bergerak dengan fleksibel.
Saraf tunjang pula berada di dalam saluran tulang belakang. Daripada saraf tunjang, akar saraf bercabang keluar melalui ruang kecil di antara tulang vertebra sebelum menuju ke bahu, lengan dan tangan.
Apabila salah satu akar saraf mengalami tekanan atau keradangan, isyarat saraf boleh terganggu. Inilah yang menyebabkan seseorang mengalami sakit, kebas, rasa mencucuk atau kelemahan otot pada kawasan yang dibekalkan oleh saraf tersebut.
Sebab itu, walaupun masalah asal berada di leher, kesakitannya boleh dirasai sehingga ke jari tangan.
Terdapat beberapa keadaan yang boleh menyebabkan akar saraf pada tulang belakang leher mengalami tekanan.
1. Slip disc pada tulang belakang leher
Slip disc berlaku apabila sebahagian bahan cakera menonjol keluar dan berpotensi menekan akar saraf berhampiran. Keadaan ini boleh menyebabkan sakit leher yang menjalar ke bahu atau lengan.
2. Perubahan degeneratif akibat usia
Apabila usia meningkat, cakera tulang belakang boleh kehilangan kandungan air dan menjadi semakin nipis. Perubahan pada sendi serta pembentukan taji tulang juga boleh mengurangkan ruang untuk saraf.
3. Penyempitan ruang saraf (foraminal stenosis)
Akar saraf keluar melalui bukaan kecil yang dipanggil neural foramen. Apabila ruang ini menyempit, saraf boleh mengalami tekanan, terutamanya ketika leher berada dalam kedudukan tertentu.
4. Kecederaan pada leher
Kemalangan, hentakan atau kecederaan tertentu boleh menyebabkan perubahan pada struktur tulang belakang dan tisu sekeliling yang berpotensi mengganggu saraf.
Simptom cervical radiculopathy tidak semestinya sama bagi setiap individu. Ada yang mengalami sakit ringan, manakala sesetengah pesakit mengalami gangguan deria atau kekuatan tangan.
Antara tanda yang boleh berlaku termasuk:
Bilakah simptom perlu diberi perhatian segera?
Jika kelemahan tangan semakin teruk, pergerakan menjadi tidak stabil, sukar berjalan, atau mengalami gangguan kawalan kencing dan buang air besar yang baharu, dapatkan penilaian perubatan segera.
Gejala selepas kecederaan leher yang serius juga memerlukan pemeriksaan kecemasan. Tanda-tanda ini mungkin menunjukkan masalah saraf tunjang atau keadaan lain yang lebih serius.
Masalah saraf leher terhimpit boleh berlaku kepada orang dewasa pada pelbagai peringkat usia. Namun, beberapa faktor boleh meningkatkan kemungkinan seseorang mengalaminya.
Antaranya ialah:
Walau bagaimanapun, mempunyai faktor risiko tidak bermaksud seseorang pasti mengalami cervical radiculopathy.
Salah satu sebab tangan kebas sukar dikenal pasti puncanya ialah simptom tersebut boleh berlaku akibat gangguan saraf di lokasi berbeza.
Dua keadaan yang sering dibandingkan ialah cervical radiculopathy dan Carpal Tunnel Syndrome (CTS).
| Cervical Radiculopathy | Carpal Tunnel Syndrome |
| Melibatkan akar saraf pada tulang belakang leher | Melibatkan saraf median pada pergelangan tangan |
| Sakit boleh bermula dari leher dan menjalar ke lengan | Kebas lebih ketara pada ibu jari, jari telunjuk, jari tengah dan sebahagian jari manis |
| Boleh dipengaruhi oleh pergerakan leher | Kerap mengganggu ketika malam atau semasa aktiviti melibatkan pergelangan tangan |
| Boleh menyebabkan kelemahan otot tertentu pada lengan atau tangan | Boleh menyebabkan kelemahan genggaman atau otot pangkal ibu jari |
Perlu diingat, corak simptom ini boleh bertindih. Malah, seseorang boleh mengalami lebih daripada satu masalah saraf pada masa yang sama.
Oleh itu, lokasi kebas sahaja tidak mencukupi untuk mengesahkan diagnosis.
Pemeriksaan biasanya bermula dengan doktor bertanya tentang simptom yang dialami, termasuk bila sakit bermula, kawasan yang terlibat dan aktiviti yang menyebabkan simptom bertambah teruk.
Doktor juga mungkin melakukan pemeriksaan fizikal seperti menilai:
Spurling’s Test (Foraminal Compression Test) adalah satu ujian pemeriksaan fizikal klinikal yang digunakan oleh doktor untuk memeriksa himpitan akar saraf pada leher (cervical radiculopathy).
Dalam sesetengah keadaan, ujian tambahan diperlukan.
X-ray boleh membantu melihat struktur tulang dan perubahan degeneratif, manakala MRI lebih sesuai untuk menilai cakera, akar saraf dan tisu lembut. Ujian saraf seperti EMG pula mungkin dipertimbangkan apabila diagnosis masih tidak jelas.
Bukan semua pesakit memerlukan pengimejan.
Jika pemeriksaan lanjut diperlukan, pesakit boleh dirujuk ke hospital atau pusat pengimejan yang bersesuaian.
Di Dahlia Clinic Temerloh, konsultasi dan pemeriksaan klinikal boleh menjadi langkah awal untuk menilai simptom serta menentukan sama ada rujukan lanjut diperlukan.
Rawatan bergantung pada punca, tahap kesakitan, hasil pemeriksaan dan sama ada terdapat gangguan fungsi saraf.
1. Pengubahsuaian aktiviti
Pesakit mungkin dinasihatkan mengurangkan sementara aktiviti yang mencetuskan kesakitan, mengelakkan posisi leher yang tidak selesa terlalu lama dan memperbaiki ergonomik ketika bekerja.
2. Ubat untuk mengurus kesakitan
Doktor boleh mempertimbangkan ubat tahan sakit atau anti-radang mengikut kesesuaian, keadaan kesihatan dan risiko kesan sampingan pesakit.
3. Fisioterapi dan senaman pemulihan
Program fisioterapi boleh membantu meningkatkan pergerakan, kekuatan otot dan fungsi leher. Jenis senaman perlu disesuaikan dengan keadaan pesakit.
4. Rujukan kepada pakar
Jika terdapat kelemahan saraf yang semakin teruk, simptom berpanjangan atau tekanan saraf yang serius, rujukan kepada pakar mungkin diperlukan untuk penilaian dan rawatan lanjut.
Berita baiknya, banyak kes cervical radiculopathy boleh bertambah baik dengan rawatan konservatif tanpa memerlukan pembedahan. Namun, tempoh pemulihan dan respons terhadap rawatan berbeza mengikut individu.
Sakit leher yang menjalar ke bahu, lengan atau jari tangan mungkin menandakan gangguan pada akar saraf tulang belakang leher. Walaupun tidak semua keadaan ini serius, mengenal pasti puncanya penting supaya langkah rawatan yang sesuai dapat dirancang.
Jika anda mengalami sakit leher berulang, tangan kebas atau sakit mencucuk yang mengganggu rutin harian, pertimbangkan untuk mendapatkan pemeriksaan doktor.
Bagi penduduk Temerloh, Mentakab dan kawasan sekitar Pahang, anda boleh mendapatkan konsultasi di Dahlia Clinic Temerloh untuk penilaian awal serta nasihat tentang langkah seterusnya berdasarkan keadaan anda.
1. Adakah saraf leher terhimpit boleh pulih?
Banyak kes menunjukkan pengurangan simptom dari semasa ke semasa dengan rawatan konservatif. Namun, tahap pemulihan bergantung pada punca dan keadaan saraf.
2. Kenapa sakit leher boleh sampai ke jari tangan?
Ini kerana akar saraf di leher bersambung dengan rangkaian saraf yang membekalkan deria dan pergerakan pada lengan serta tangan.
3. Adakah semua tangan kebas berpunca daripada saraf leher?
Tidak. Tangan kebas juga boleh berkaitan dengan Carpal Tunnel Syndrome, neuropati periferi, diabetes atau keadaan kesihatan lain.
4. Bolehkah masalah ini dirawat tanpa pembedahan?
Ya. Banyak pesakit boleh diuruskan melalui ubat, pengubahsuaian aktiviti dan fisioterapi. Pembedahan biasanya dipertimbangkan untuk keadaan tertentu.
5. Bila perlu mendapatkan pemeriksaan doktor?
Dapatkan pemeriksaan jika sakit kerap berulang, menjalar ke tangan, menyebabkan kebas berpanjangan atau mengganggu aktiviti harian. Kelemahan yang semakin teruk memerlukan penilaian segera.
